काठमाडाैं । स्वास्थ्य तथा जनसंख्यामन्त्री भानुभक्त ढकालले सावधानी अपनाउन निधन भएकाहरुकाे पनि काेराेना परीक्षण गरिएकाे बताउनु भएकाे छ ।
प्रतिनिधि सभा बैठकमा मन्त्रालयगत बजेट छलफलमा सांसद्हरुले साेधेका प्रश्नको जवाफ दिँदै उहाँले जुनसुकै कारणले निधन भएपनि सावधानी अपनाउन उसमा काेराेना छ-छैन भनेर परीक्षण गर्ने गरिएकाे स्पष्ट पार्नुभयाे ।
उहाँले भन्नुभयाे - 'निधन हुनेका परिवार र सम्पर्कमा आएका व्यक्तिमा कोरोना नहोस्, नफैलियाेस् र रोकथाममा सहज हाेस् भनेर विश्व स्वास्थ्य संगठनको निर्देशिका अनुसार निधनपछि पनि कोरोना परीक्षण गरिएकाे हाे ।'
मन्त्री ढकालले असार १५ भित्र दैनिक एक हजार जनाकाे काेराेना परीक्षण गरिने बताउनुभयाे । त्यसका लागि सबै प्रदेशमा ठूला मेसिन किनिने उहाँले बताउनुभयाे । तत्काललाई दैनिक ४ देखि ५ हजार जनाकाे स्वाब मात्र परीक्षण गर्न सकिने उहाँकाे भनाइ छ ।
कोरोना संक्रमितले १० दिनपछि समुदायमा भाइरस फैलाउन नसक्ने हुनाले क्वारेन्टाइनबाट अारडीटी विधिमार्फत परीक्षण गराएर घर पठाउने गरिएकाे ढकालले जानकारी दिनुभयाे
डब्ल्यूएचअाेले संक्रमण भएको २ देखि १० दिनभित्र संक्रमितबाट अरुमा भाइरस सर्न सक्ने क्षमता राख्ने र त्यसपछि अरुलाई भाइरस सार्न नसक्ने भनेकाे बताउँदै उहाँले भन्नुभयाे - 'साेहीअनुसार सरकारले १४ दिनसम्म सुरक्षित क्वारेन्टाइनमा राखेर आरडीटी परीक्षण गरी घर पठाउने नीति लिएको हाे ।'
संक्रमित भएको भए उसको शरिरमा भाइरससँग लड्न सक्ने एण्टिवडी प्राप्त भए-नभएको अध्ययन गर्न आरडीटीलाई पनि निरन्तरता दिएको उहाँले स्पष्ट पार्नुभयो । 'डब्ल्यूएचअाेले अनुसन्धानका लागि अारडीटीमा प्रतिबन्ध लगाएको छैन, केस एकिन गर्न पीसीआर ठिक छ भन्ने कुरा सैद्धान्तिक रुपमा नेपालले पनि आत्मसाथ गरेको छ' - उहाँले भन्नुभयाे ।
व्यक्तिकाे शरिरमा काेराेनासँग लड्ने एण्टिवडी प्राप्त भएको छ कि छैन भन्ने अध्ययनका लागि हामीले आरडीटी प्रयोग गरिएकाे बताउँदै उहाँले पीसीआरबाटनै अगाडि बढ्ने बताउनुभयाे ।
सांसद्हरुले आरडीटी रोकेर पीसीआरकाे दायरा बढाउन माग गरेका थिए । मन्त्री ढकालले सरकारले पीसीआर परीक्षणकाे दायरा बढाउँदै लगेको र त्यसका लागि ७ वटै प्रदेशमा ठूला मेसिन खरिद प्रक्रिया थालिएको जानकारी दिनुभयाे ।
कोरोना संक्रमणको दरमा एसियामा नेपालको स्थान राम्रो रहेको बताउँदै उहाँले भन्नुभयाे - 'एसियामा हामी निकै राम्रो ठाउँमा छौं, यो प्रति १० लाखमा ३३ सय ३७ मा छौं, भारत ३३ सय ८४ छ, हामी केही दिनपछि भुटान भन्दा दोस्राेमा हुनेछौं ।'
कोरोना मधेस केन्द्रित भयो र मधेसमा पीसीआर परीक्षण मेसिनमा पनि कमी भएको भन्ने सांसदहरुको भनाईमा उहाँले तराई भएकै कारणले जोखिम बढेको नभइ बाहिरबाट आउनेहरु धेरै भएको ठाउँमा संक्रमणको जोखिम देखिएको स्पष्ट पार्नुभयो ।
स्वास्थ्यका मापकहरुले दिएको मापदण्डको आधारमा जनजीवनलाई सहजीकरण गर्नेगरी लकडाउनकाे मोडालिटी भएपनि 'एउटै व्यक्ति सर्व विज्ञ' भएका कारण समाज अलमलमा परेको टिप्पणी गर्नुभयो ।
'एउटै व्यक्ति सर्वज्ञ विज्ञ भएकाले सबै विज्ञले गरेका घोषणाले समाज अलमलमा नपरोस् भन्ने विषयप्रति हामी सबै सचेत रहन सकियो भने अझ त्यसैले अझ ठूलो सहयोग हुनसक्छ'- उहाँले भन्नुभयाे ।
काेराेना राेकथाममा कति भयाे खर्च ?
मन्त्री ढकालले कोरोना नियन्त्रणका लागि संघ, प्रदेश र स्थानीय सरकारबाट भएको खर्चको विवरण पनि बैठकमा प्रस्तुत गर्नुभयाे ।
कोरोना रोकथाम तथा नियन्त्रणका लागि अहिलेसम्म भएको खर्च मध्ये २ सय ७६ करोड स्थानीय तहबाट, प्रदेशको तर्फबाट १ सय ८ करोड र संघको तर्फबाट ६ सय ३ करोड खर्च भएको स्पष्ट पार्नुभयो ।
तर यो खर्चमा ६ सय ४१ वटा पालिकाको खर्च मात्रै समावेश भएकाले सबै पालिकाको खर्च जोड्दा अझै बढ्नसक्ने उहाँले जानकारी दिनुभयाे । ६ सय ३ करोड मध्ये सीसीएमसी, स्वास्थ्य मन्त्रालय र यो विषयसँग सम्बन्धीत अन्य काममा खर्च भएको उहाँले स्पष्ट पार्नुभयो ।
संक्रमितको कन्ट्याक्ट ट्रेसिङका लागि जानुपर्ने भएकाले त्यसक्रमको यातायात खर्च, संक्रमितलाई अस्पताल ल्याउने लगायत काममा हुने खर्च पनि समावेश भएको उहाँले बताउनुभयो ।
सांसद्हरुले कोरोना नियन्त्रणमा भएको भनिएको १० अर्ब रुपैया खर्चमा प्रश्न उठाएपछि मन्त्री ढकालले सरकारको तहगत खर्च विवरण प्रस्तुत गर्नुभएको हो । उहाँले सरकारी निकायबाट भएको खर्च प्रक्रिया पूरा गरेर जो सुकैले हेर्नसक्ने पनि बताउनुभयो ।
उहाँले भन्नुभयो - '२ अर्ब ९२ करोड ५५ लाख ७९ हजार रुपैयाँ मन्त्रालयको तर्फबाट सामग्री किन्नेदेखि अहिलेसम्म भएकाे छ, यी सबै कुरा राज्यको निकायबाट भएको हुनाले यी पारदर्शी छन्, विधि पुर्याएर हेर्न सकिन्छ ।'
सोमबारसम्म संक्रमितहरुको संख्या ३ हजार ७ सय ६२ रहेकाे बताउनुभयाे । तीमध्ये ४ सय ८८ जना उपचारबाट निको भएर फर्किएका उहाँकाे भनाइ छ । अहिलेसम्म १४ जनाको काेराेनाका कारण निधन भएको बताउनुभयाे । ७१ वटा जिल्लामा काेराेना पुगेकाे पनि उहाँले बताउनुभयाे ।
