काठमाडाैं । आगामी फागुन २१ गते कार्यकाल सकिन लागेका राष्ट्रिय सभा सदस्यहरुले आफ्नाे अनुभव सुनाएका छन् ।
संवैधानिक व्यवस्था बमाेजिम ६ वर्षे कार्यकाल पूरा गरी बिदा हुन लागेका राष्ट्रिय सभा सदस्यहरुले बिहीबार बसेकाे राष्ट्रिय सभा बैठकमा आफ्ना अनुभव सुनाएका हुन् ।
त्यसक्रममा उनीहरुले सभाकाे गरिमालाई उच्च राख्न र मानकलाई निरन्तर्ता दिन सुझाव दिए । उनीहरुले सांसद्ले उठाएका विषयहरु सम्बाेधन गर्न र संसद्प्रति जवाफदेही बन्न सरकारलाई सुझाए ।
बैठकमा बाेल्दै नेकपा एमालेकी सांसद् इन्दु कडरियाले संसद् प्रवेश गर्दा धेरै कुरा थाहा नभएकाे र अहिले धेरै अनुभव बटुलेकाे बताउनुभयाे । दलीय भागबण्डा अनुसार बाेल्नुपर्ने भएकाले संसद्मा पर्याप्त बाेल्न नपाएपनि बाेल्न पाउँदा देश र जनताकाे आवाज उठाएकाे सांसद् कडरियाले बताउनुभयाे । शून्य र विशेष समयमा सांसद्ले उठाएका कुरा सरकारले सम्बाेधन नगर्दा जनता निराश हुने गरेकाे समेत उहाँले बताउनुभयाे । कानुन निर्माणदेखि जनताका आवाज उठाउने कुरामा आफूले ६ वर्षे कार्यकालमा सक्दाे प्रयास गरेकाे सांसद् कडरियाले बताउनुभयाे । सांसद्ले बोलेका कुरामा सरकारले गम्भीरतापूर्वक नलिने प्रवृत्ति सुधार हुनुपर्ने सुझाव उहाँले दिनुभयाे ।
नेकपा एमालेकै सांसद् कुमार दसाैदीले सांसद् उठाएका कुरालाई सरकारले गम्भीर रुपमा लिन नसकेकाे महशुस गरेकाे बताउनुभयाे । सांसद् दसाैदीले जसकाे सरकार भएपनि जनप्रतिनिधिले उठाएका कुरा गम्भीर रुपमा लिएर कार्यान्वयन गर्नुपर्ने बताउनुभयाे । तर १ वर्षकाे बीचमा सांसद्ले बाेलेका कुरा कार्यान्वयन नभएकाे बताउनुभयाे । १ वर्षकाे अवधिमा आफूले जनताका आवाज उठाएकाे र यसबाट आफू सन्तुष्ट भएकाे उहाँले बताउनुभयाे । सांसद् दसाैदीले १ वर्षे कार्यकाल कानुन सिक्दासिक्दै र जनताका आवाज बाेल्दाबाेल्दै सकिएकाे बताउनुभयाे । जनप्रतिनिधि जनताकाबीचमा उदाहरणीय हुनुपर्ने भन्दै उहाँले दलका कुरा दलमा र संसद्मा जनताका विषय उठाउनुपर्ने बताउनुभयाे । कुनैपनि दाग लाग्याे भने सांसद् कुर्सीमा बस्न नहुने समेत उहाँले बताउनुभयाे ।
आफूले प्रतिनिधित्व गर्ने राेल्पा जिल्ला द्वन्द्वग्रस्त जिल्ला भएकाे भन्दै उहाँले द्वन्द्वबाट धेरै मानिसहरु आर्थिक र मानसिक रुपमा पीडित रहेका बताउनुभयाे । त्यसरी पीडित जनता जीवन गुजाराका लागि सीपबिनै विदेश र द्वन्द्वग्रस्त मुलुक रुसी सेनामा समेत गएका भन्दै सांसद् दसाैदीले उनीहरुका लागि अभिमुखिकरण कार्यक्रम चलाउनुपर्ने बताउनुभयाे । निश्चित सीप सिकेपछि मात्र विदेश जानुपर्छ भनेर उनीहरुलाई सम्झाउनुपर्ने र याे काम सरकारी तवरबाट हुनुपर्ने उहाँले बताउनुभयाे । राेल्पा शैक्षिकस्तर गिर्दाे रहेकाे भन्दै सांसद् दसाैदीले शिक्षामा पर्याप्त दरबन्दीकाे व्यवस्था गर्न सरकारकाे ध्यानाकर्षण गराउनुभयाे । शहीद मार्ग निर्माण कार्य तत्काल सम्पन्न गर्न उहाँले सरकारकाे ध्यानाकर्षण गराउनुभयाे । दाङकाे संस्कृत र लुम्बिनीकाे बाैद्ध विश्वविद्यालयका लागि पर्याप्त बजेट व्यवस्था गर्न, बाँके बर्दिया, दाङ, कपिलवस्तु लगायत जिल्लामा गुठीकाे समस्या रहेकाे भन्दै सांसद् दसाैदीले ती समस्या समाधानका लागि सरकारकाे ध्यानाकर्षण गराउनुभयाे । संघीयताकाे पूर्ण कार्यान्वयन हुनुपर्ने भन्दै उहाँले स्थानीय र प्रदेशका लागि कानुन बनाउन सरकारकाे ध्यानाकर्षण गराउनुभयाे । दाङमा मध्यम खालकाे हवाई एयरपाेर्ट निर्माणका लागि पनि सांसद् दसाैदीले सरकारकाे ध्यानाकर्षण गराउनुभयाे । जसकाे सरकार भएपनि जनप्रतिनिधिले उठाएका कुरा पूरा हुनुपर्ने उहाँले बताउनुभयाे । उहाँ उपचुनावबाट निर्वाचित हुनुभएकाे थियाे ।
स्वतन्त्र सांसद् खिमलाल देवकाेटाले सांसद्लेराष्ट्रिय सभा आफ्ना लागि विश्वविद्यालय भन्दा पनि ठूलाे ज्ञान भण्डारका रुपमा रहेकाे बताउनुभयाे । सांसद् देवकाेटाले ०७८ जेठमा वाग्मतीमा भएकाे उपचुनावबाट आफू राष्ट्रिय सभामा प्रवेश गरेकाे भन्दै करिब पाैने ३ वर्षकाे समयमा धेरै कुरा सिकेकाे बताउनुभयाे । राष्ट्रिय सभामा नआएकाे भए नेपालकाे राजनीति र संसद् नबुझ्ने भन्दै उहाँले राष्ट्रिय सभा आफ्ना लागि विश्विद्यालय भन्दा पनि ठूलाे ज्ञान भण्डारकाे रुपमा रहेकाे बताउनुभयाे । 'यहाँ नआएकाे भए नेपालकाे राजनीति र संसद् मैले बुझ्ने थिइनँ, मेरा लागि विश्वविद्यालय भन्दा पनि ठूलाे ज्ञान भण्डारका रुपमा रह्याे ।' आफू आएपछि १ सय ३९ दिन बैठक बसेकाे र १ सय ३० दिन अर्थात करिब ९४ प्रतिशत आफ्नाे उपस्थिति रहेकाे सांसद् देवकाेटाले बताउनुभयाे । सभामा समयमै बैठक सुरु हुने, संघीयता कार्यान्वयनकाे लागि संकल्प प्रस्ताव र विधायन सम्बन्धि विधेयक, प्रदेश र स्थानीय तहकाे अधिकारका लागि केही मन्त्रीसँगकाे नाेकझाेक आफ्ना लागि सम्झनलायक घटना तथा भूमिका भएकाे बताउनुभयाे । सिंगाे मुलुककाे भावना र चाहानाकाे प्रतिनिधित्व, संघीयताकाे पहरेदारकाे भूमिका निर्वाह, प्रदेश र स्थानीय तहका अधिकारलाई मुखरित गरेकाे दाबी समेत सांसद् देवकाेटाले बताउनुभयाे । संसद्मा सरकारकाे छाया पर्न दिने नहुने, बजेटमा संसद्काे पूर्ण स्वायतत्ता हुनुपर्ने उहाँले बताउनुभयाे ।
नेकपा एमालेकै सांसद् दीपा गुरुङले आफ्नाे कार्यकाल राम्राे रहेकाे बताउनुभयाे । सत्तापक्ष र प्रतिपक्ष दुवै अनुभव आफूले पाएकाे भन्दै उहाँले यसबीचमा सक्दाे काम गरेकाे बताउनुभयाे । आफ्नो पार्टी एमालेप्रति आभार प्रकट गर्दै सांसद् गुरुङले ६ वर्षको समयमा प्रतिपक्ष र सत्तापक्षको भावबाट माथि उठेर काम गरेको प्रष्ट पार्नुभयाे ।
दिलकुमारी रावल थापा पार्वतीले ६ वर्ष राष्ट्रिय सभा सदस्य र साढे ५ वर्षे संसदीय समितिकाे सभापतिकाे रुपमा काम गर्दा धेरै महत्वपूर्ण अनुभव, अनुभूति र सिकाइ प्राप्त भएकाे बताउनुभयाे । साे सिकाइले आफूमा दरिलाे आत्मविश्वास जागृत गरेकाे उहाँले बताउनुभयाे । समयमै सभा सञ्चालन गर्ने, सभामा पेस भएका सबै विधेयक सर्वसम्मतिले पारित भएकाे, सभामा सांसद्हरुकाे उल्लेख्य उपस्थिति, काेरम नपुग्ने समस्यामुक्त जस्ता विषयमा राष्ट्रिय सभाले नयाँ मानक स्थापना गरेकाे र यसलाई निरन्तरता दिनुपर्ने सांसद् थापाले बताउनुभयाे । सरकार र संसद् बसेर संसदीय क्यालेण्डरलाई अझ व्यवस्थित गर्नुपर्ने उहाँले बताउनुभयाे । राष्ट्रिय सभा नियमावली पारित हुने क्रममा रहेकाे भन्दै सांसद् थापाले याे सबैका लागि गाैरवकाे कुरा भएकाे बताउनुभयाे । राष्ट्रिय सराेकार तथा समन्वय समितिकाे सभापतिकाे रुपमा काम गर्दा कहिल्यै पनि काेरमकाे अभाव भाेग्न नपरेकाे उहाँले बताउनुभयाे । संसदीय समितिकाे अनुगमन प्रभावकारी र व्यवस्थित हुन नसकेकाे सांसद् थापाले बताउनुभयाे । अहिले अवलाेकन हाे कि अनुगमन हाे भन्ने द्विविधा रहेकाे भन्दै उहाँले सांसद् थापाले संसदीय अनुगमनलाई प्रभावकारी बनाउन स्पष्ट मापदण्ड निर्माण गर्न आवश्यक रहेको बताउनुभयाे ।
समितिका साझा विषयमा संयुक्त बैठक बस्ने अभ्यास थालिएकाे भन्दै सांसद् थापाले संयुक्त बैठक, संयुक्त निर्देशन र संयुक्त स्थलगत जाने कुरालाई अघि बढाउनुपर्ने बताउनुभयाे । संसद्भित्र विज्ञ समूहरूको रोष्टर व्यवस्था हुनुपर्ने बताउनुभयाे । ६ वर्षे कार्यकालमा साढे ५ वर्ष संसदीय समितिकाे सभापतिकाे जिम्मेवारी, सभा सञ्चालन गर्ने अध्यक्षता गर्ने अनुभूति, राष्ट्रिय सभा नियमावली निर्माण गर्नका लागि समितिमा रहेर काम गर्न पाएकाे उहाँले बताउनुभयाे ।
यही बीचमा आफू क्यान्सर प्रभावित भएकाे र अहिले निकाे भइसकेकाे सांसद् थापाले बताउनुभयाे । यही बीचमा एमालेलाई चाैतर्फी घेराबन्दी र पार्टी विभाजन जस्ताे दुखद संयाेग भाेग्नुपरेकाे भन्दै उहाँले पार्टी जाेगाउने अभियानमा नेतृत्वलाई सहयाेग गरेकाे बताउनुभयाे । शून्य र विशेष समयमा राष्ट्रिय र जनसराेकारका विषय उठाएकाे सांसद् थापाले बताउनुभयाे । राष्ट्रिय सभामा पहिलाेपटक भुटानी शरणार्थी काण्डकाे विषय आफूले उठाएकाे बताउनुभयाे । सडक सुरक्षा सम्बन्धी संकल्प प्रस्तावमा छलफल गर्न नसकिएकाे भन्दै उहाँले अन्य सांसद्लाई याे प्रस्ताव अगाडि बढाउन आग्रह गर्नुभयाे ।
अर्का राष्ट्रिय सभा सदस्य नरपति लुवारले सभाको गरिमा बढाउने गरी काम गर्न नवनिर्वाचित सदस्यलाई सुझाव दिनुयाे । संविधानले व्यवस्था गरेका हक कार्यान्वयनको सम्बन्धमा सदन र सरकारको ध्यानार्कषण गराउँदै उहाँले सांसद्ले उठाएका विषय कार्यान्वयन गर्न सरकारकाे ध्यानाकर्षण गराउनुभयाे । हरेक बैठकमा आफूले देश, जनता, विकास दलित, कर्णालीका जनताका लागि आवाज उठाएकाे र प्रत्याेजित समितिमा पनि सक्रिय भूमिमा निभाएकाे सांसद् लाेहारले बताउनुभयाे ।
नेपाली कांग्रेसका सांसद् प्रकाश पन्थले आफू २० वर्षकाे हुँदा बायाँ खुट्टामा क्यान्सर भएर घुँडा भन्दा माथि काटिएकाे सुनाउँदै संविधान जारी भएपछि अब सांसद् बन्ने भए भन्ने लागेकाे बताउनुभयाे । संविधानकै कारण आफू यहाँसम्म आउन सम्भव भएकाे उहाँले सुनाउनुभयाे । सभाबाहेक संसदीय समितिमा बसेर काम गरेकाे र दिगाे विकास समितिकाे सभापति बनेर समेत काम गर्न पाएकाे सांसद् पन्तले बताउनुभयाे । संसद्प्रति सरकारलाई जवाफदेही र जिम्मेवार बनाउन अझ सशक्त भूमिका निर्वाह गर्न उहाँले सुझाव दिनुभयाे । २ पटक प्रतिनिधि सभा भंग भएकाे सांसद् पन्थले बताउनुभयाे । विधेयक निर्माणमा पनि आफूलाई धेरै अवसर प्राप्त भएकाे र यसले आफूलाई धेरै सहज भएकाे सांसद् पन्थले बताउनुभयाे । माैलिक हक कार्यान्वयन गर्ने विधेयकहरुमाथि छलफल गर्न नपाएकाे उहाँले गुनासाे गर्नुभयाे । विधेयक ल्याउने कुरामा सरकार कमजाेर भएकाे सांसद् पन्थले बताउनुभयाे ।
माओवादी केन्द्रका सांसद् महेश कुमार महराले नसरोकारका मुद्दा उठाउँदा सरकार मौन रहेको देखिएकाे बताउनुभयाे । सांसद्ले राखेका समस्याप्रति सरकार गम्भीर हुनुपर्ने उहाँले बताउनुभयाे । राष्ट्रिय सभाकाे गरिमालाई सबैले उच्च राख्नुपर्ने सांसद् महराले बताउनुभयाे । ६ वर्षकाे अवधिमा सुदूरपश्चिमका मुद्दा उठान गरेकाे तर सरकारले कार्यान्वयन नगरेकाे अनुभूति आफूले गरेकाे बताउनुभयाे ।
एकीकृत समाजवादीमा सांसद् सिंहबहादुर विश्वकर्माले जनतालई अधिकार सम्पन्न बनाउन र व्यवस्थालाई सफल बनाउन केही उपलब्धि महशुस भएपनि पर्याप्त नरहेकाे बताउनुभयाे । जनताकाे माैलिक हक अधिकार कार्यान्वयन, विकास, समृद्ध र सुखी बनाउने काम पूरा हुन नसकेकाे बताउनुभयाे । राष्ट्रिय सभाकाे कार्यकाल विश्वविद्यालयकाे पढाइजस्तै रहेकाे महशुस गरेकाे भन्दै उहाँले याे अवधिमा आफूले कानुन न्याय, संविधान, सुशासन, दीगाे विकासबारे बुझ्ने अवसर पाएकाे बताउनुभयाे ।
माओवादी केन्द्रका सांसद् हरिराम चाैधरीले ६ वर्षकाे अवधिमा देशमा रहेकाे व्याप्त गरिबी, शिक्षा, स्वास्थ्य र रोजगारीदेखि हरेक क्षेत्रमा रहेका समस्याबारे सभामा बहस गर्ने अवसर पाएकाे बताउनुभयाे । प्रतिनिधि सभा र राष्ट्रिय सभामा आफूले खासै भिन्नता नपाएकाे भन्दै उहाँले यी फरक हुनुपर्ने बताउनुभयाे । राष्ट्रि सभाको अस्तित्वबारे उठ्ने प्रश्नकाे निराकरण आवश्यक रहेकाे बताउनुभयाे ।
