काठमाडौं । संसदीय समितिले एकीकृत निर्वाचनसम्बन्धी विधेयक तर्जुमा गरी संघीय संसद्मा यथाशीघ्र पेस गर्न सरकारलाई निर्देशन दिएको छ ।
बुधबार बसेकाे राष्ट्रिय सभाको संघीयता सवलीकरण तथा राष्ट्रिय सरोकार समितिकाे बैठकले उक्त निर्णय गरेकाे समिति सभापति सोनाम गेल्जेन शेर्पाले जानकारी दिनुभयो ।
बैठकले निर्वाचन आयोगको रिक्त निर्वाचन आयुक्त पदमा यथाशीघ्र नियुक्ति गर्न समेत सरकारलाई निर्देशन दिने निर्णय गरेको छ ।
नेपालको निर्वाचन प्रणालीका सम्बन्धमा निर्वाचन आयोगका प्रमुख निर्वाचन आयुक्त दिनेशकुमार थपलिया, आयुक्तहरु रामप्रसाद भण्डारी, डा जानकीकुमारी तुलाधर र सगुन जवरालगायतको उपस्थितिमा छलफल भएको थियो । प्रमुख निर्वाचन आयुक्त थपलियाले राजनीतिक दलसम्बन्धी ऐन, निर्वाचन व्यवस्थापन ऐन र निर्वाचन आयोग ऐनमा सुधार गरेर विद्यमान प्रणालीको सुदृढीकरण र निर्वाचन व्यवस्थापन प्रक्रियामा सुधार गर्ने धारणा राख्नुभयो । 'परिस्कृत र गतिलो कानुन बनाएर २०८४ को निर्वाचन सम्पन्न गर्न आयोग प्रतिबद्ध छ'- उहाँले भन्नुभयो । निर्वाचनमा प्रविधिको प्रयोग महंगो पर्ने भन्दै प्रमुख निर्वाचन आयुक्त थपलियाले संवेदनशीलताका आधारमा पनि कागजी मतपत्र प्रयोग गर्न सहज हुने बताउनुभयो । निर्वाचन प्रणाली सुधारका लागि आयोगको धारणा प्रस्तुत गर्दै उहाँले संविधानको मर्मअनुसार प्रत्यक्षतर्फ कम्तीमा एक तिहाइ महिला उम्मेदवारी दिनेगरी कानुनी व्यवस्था गरिएमा समानुपातिकतर्फबाट प्रतिनिधि सभा र प्रदेश सभामा प्रतिनिधित्व हुन नसकेको वर्ग समुदाय र लिंगको प्रतिनिधित्व सुनिश्चित गर्न सकिने बताउनुभयो ।
आरक्षित निर्वाचन क्षेत्रबारे भने आयोग सकारात्मक नरहेको उहाँले बताउनुभयाे । प्रमुख आयुक्त थपलियाले भन्नुभयो - 'निर्वाचन क्षेत्र, वडा तोक्न सहमत छैनौँ, प्रतिष्पर्धात्मक प्रणालीमा उम्मेदवारी अनिवार्य गरौँ, त्यसले स्वतः प्रतिनिधित्व गराउँछ ।' निर्वाचन प्रणाली कस्तो हुने भन्ने राजनीतिक विषय भएको बताउँदै उहाँले संविधान संशोधनको माध्यमद्वारा मात्र परिमार्जन गर्न सकिने हुँदा बृहत् र तुलनात्मक अध्ययन गरेर आम सहमतियुक्त धारणासहित निर्वाचन प्रणालीमा संशोधन उपयुक्त हुने धारणा राख्नुभयो । समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीबाट प्रतिनिधित्व गराउँदा पहिलो हुने निर्वाचित हुने पद्धतिबाट प्रतिनिधित्व हुन नसकेको वर्ग, क्षेत्र, लिङ्ग, जातजाति र समुदायको प्रतिनिधित्व हुनेगरी निर्वाचित गर्नुपर्ने धारणा उहाँको थियो ।
समितिका सदस्यहरुले निर्वाचन भड्किलो र खर्चिलो बन्दै गएकोतर्फ आयोगको ध्यानाकर्षण गराउनुभयो । उहाँहरुले महिला उम्मेदवारलाई महिला उम्मेदवारसँगमात्र प्रतिस्पर्धा हुनेगरी छुट्टै निर्वाचन क्षेत्र कायम गर्नेबारे जिज्ञासा राख्नुभएको थियो ।
समिति सदस्यहरुले गठबन्धनको असर महिला प्रतिनिधित्वमा परेको बताउनुभयो । त्यसैगरी प्रतिनिधिसभा र प्रदेशसभाको ‘थ्रेसहोल्ड’ समान हुनुपर्ने विषयमा छलफल भएको थियो ।
-रासस
