–कैलाश ढुङ्गेल–
अहिले केही समाजलाई भड्काउने, समाजमा निराशाको खेती गर्ने अराजक व्यक्ति र समूह राजा आऊ देश बचाऊ भन्दै सडकमा तमासा गरिरहेका छन् ।
नेपाली जनतालाई अन्धकारको भुमरीमा होम्ने, नागरिकको स्वतन्त्रता खोस्ने र निरङ्कुश एक दलीय शासन व्यवस्था लाग्ने राजतन्त्र नेपालको इतिहासमा एउटा अँध्यारो युग थियो । राजतन्त्रकालको अँध्यारो युग देख्ने र भोग्नेहरू अब देशमा पुनः राजतन्त्रको सम्झना पनि गर्न सक्दैनन्, गर्न चाहँदैनन् ।
राजतन्त्र त्यस्तो शासन व्यवस्था थियो । जुन व्यवस्थामा नागरिकले विकासको अनुभूति नै गर्न पाएनन् । राजतन्त्रमा १५ दिन लगाएर तराई तिरबाट ढाकरमा नुन बोकेर पहाडको घर पुर्याइन्थ्यो । त्यसले वर्ष दिनसम्म पुर्याउनु पर्ने बाध्यता थियो । के राजतन्त्रले गरेको विकास त्यही थियो ? त्यसैले फेरी राजतन्त्र खोजेको हो ?
राजतन्त्रको बेलमा पढ्नको लागि जिल्लाभरि दुई/तीनवटा विद्यालय हुन्थे । पढेको लागि खाजा, सामल झोलमा बोकेर जानुपर्थ्यो । डेरा लिएर बस्नु पर्थ्यो ।
कतिपय जिल्लामा जाँच दिने केन्द्र समेत थिएनन् । फारम भर्ने फोटो खिच्न दुई दिन लगाएर सहर पुग्नु पर्थ्यो । कलेज पढ्न त काठमाडौं र केही ठुला सहमा नै पुग्नु पर्दथ्यो । विश्वविद्यालय तहको पढाई पढ्न काठमाडौं वा भारत नै पुग्नुको विकल्प थिएन ।
अहिले हरेक गाउँमा माध्यमिक र उच्च माध्यमिक तहसम्म पढाउने विद्यालय छन् । गाउँ गाउँमा कलेज छन् । जिल्ला सदरमुकाममा डिग्रीसम्म पढाउने कलेज बनेका छन् । सुविधा सम्पन्न शिक्षण संस्था छन् । यो विकास नभएर के राजाको शासनकालमा नै विकास भएको थियो भनेर भन्ने ?
काठमाडौंको खाल्डो र केही सहरमा बिजुली बत्ती बल्दथ्यो । बिजुली बत्ती सर्वसाधारणको कल्पनाको संसार थियो । बिजुली बत्तीको उज्यालोमा बसौँला, आफ्नै हातले स्विच थिचेर बिजुली बालौँला भन्ने कुरा सर्वसाधारणको कल्पनामा पनि थिएन । अब के मुलुकलाई त्यतै फर्काउन राजतन्त्र चाहियो भनेको हो ?
पहाडबाट यातायात साधन हेर्नु पर्यो भने काठमाडौं उपत्यका नै छिर्नु पर्दथ्यो । तराई र केही ठुला सहर बाहेक सर्वसाधारणले यातायात साधन कल्पना पनि गर्न सक्दैन थे । अहिले गाउँ गाउँमा सार्वजनिक यातायात पुगेका छन् । घर घरमा मोटर बाटो पुगेका छन् । धेरै नेपालीका हातमा ठुला, साना, चार पाङ्ग्रे, दुई पाङ्ग्रे सवारी साधन छन् ।
ठाउँ ठाउँमा एयरपोर्ट बनेका छन् । अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलहरू धमाधम बन्दै छन् । देश सडक मार्गबाट सुरुङ मार्गमा प्रवेश गर्दै छ । रेल विस्तार हुँदै छ । पानी जहाजको कुरा चल्दै छ । के अनि यो विकाससँग असन्तुष्ट भएर राजा आऊ, देश बचाऊ, देशलाई नयाँ युगमा होइन, पुरानै युगमा फर्काऊ भन्न खोजेको हो ?
गाउँका त कुरै छाडौँ सहरमा समेत अस्पताल थिएनन् । अस्पतालको उपचार सेवा सर्वसाधारणको कल्पनाभन्दा बाहिरको थियो । आम नेपालीले जीवनमा एक पटक पनि डाक्टरको मुख देख्न नपाई जीवन बिताउँथे । आज गाउँ गाउँमा स्वास्थ्य संस्था खुलेका छन् । गाउँ गाउँमा डाक्टर गएका छन् । नागरिकले सहज रूपमा स्वास्थ्य सेवा पाएका छन् । त्यसैले यो सेवा बढी भयो अब राजा नै आऊ, देशलाई पुरानै अन्धकारको युगमा फर्काऊ भन्न खोजेको हो ?
राजाको शासन व्यवस्था त्यस्तो थियो जहाँ जनताको अधिकारको कुरा गर्नेहरू कि त मारिन्थे, कि त जेलमा हुन्थे, कि प्रवासमा हुन्थे । अहिले जुन खालको स्वतन्त्रता नागरिकले पाएका छन्, जुन खालको अधिकार उपयोग गरिरहेका छन् । त्यो बढी भयो, फेरी राजा आऊ हात, गोडा बाँधेर हतकडी र नेलकडी लगाऊ, जेलमा नै सडाऊ भन्न खोजेको हो ?
राजतन्त्रात्मक शासन व्यवस्थाले भाग्यवादको कथा सुनाएर जनतालाई रैती बनायो, नागरिक हुन दिएन । गणतन्त्रले नेपालीलाई रैतीबाट सार्वभौमसत्ता सम्पन्न नागरिक बनायो । के अब फेरी हामी नागरिकबाट रैती नै बन्न चाहन्छौँ, त्यसैले राजा आऊ, हामीलाई रैती बनाऊ भन्न खोजको हो ?
आज नेपालीले ढाकरमा नुन बोक्नु पर्दैन, गाडीले बोक्छ, डुङ्गा तर्नु पर्दैन, डुङ्गा घोप्टने कुरै भएन, ठुला नदीहरूमा पक्की पुल बनेका छन्, अकालमा कसैले मर्नु पर्दैन । नेपालीलाई सुख, सुबिस्ता भएको छ । त्यसैले फेरी राजा आऊ, नेपाली जनतालाई दुःखकै भुमरीमा फर्काऊ भन्न खोजेको हो ?
आज राजधानीबाट सबै जिल्ला सदरमुकामसम्म आवतजावत गर्न कालो पत्रे सडक बनेको छ । डोकोमा सामल खाजा बोकेर यात्रा गर्नु पर्ने अवस्थाको अन्त्य भएको छ । जिल्लाबाट पालिका जोड्ने बाटाहरू कालोपत्रे हुँदै छन् । गाउँमा सुविधा पुग्दै छ । गाउँमा सुविधा जान लाग्यो, त्यसैले राजा आऊ, नागरिकलाई दिन लागिएको सुविधा छिटो रोक भनेर आन्दोलन सुरु गरेको हो ?
अज सबै बस्तीमा विद्युत् सेवा पुगेको छ । मट्टितेल बोक्ने चलन हराएको छ । सल्लाको दियालो र खोटो बालेर रात साँझ काट्नु पर्ने कुरा एकादेशको कथा भएको छ । के अब राजा आऊ, त्यही एकादेशको कथा दोहर्याऊ भन्न खोजेको हो ?
गाउँ गाउँमा प्राविधिक शिक्षालय खुलेका छन् । सहरमा मात्र होइन, कर्णाली र सुदूरपश्चिममा नै बसेर डाक्टर पढ्न पाइन्छ । इञ्जिनियर बन्न सकिन्छ । कृषि वैज्ञानिक बन्न पाइन्छ । प्राविधिक शिक्षा सहितको उच्च शिक्षा प्राप्त गर्न काठमाडौं आइरहनु पर्दैन । गाउँ बस्ती र जिल्ला भित्र नै त्यो सुविधा छ । आफ्नै गाउँमा थोरै खर्चले शिक्षा आर्जन गर्न पाइएको छ । के गाउँमा उच्च शिक्षा दिनु भएन, राजा आऊ, गाउँमा दिएको सबै सुविधा खोसेर लैजाऊ भनेर आन्दोलन गर्न लागेको हो ?
गाउँमा खाने पानीको लागि डोकामा गाग्रो ,गाग्री बोक्नु पर्ने दुखको अन्त्य भएको छ । गाग्रा, गाग्री बोकेर पँधेरो जाने प्रचलन अन्त्य भएको छ । फेरी राजा आऊ, आमा दिदी बहिनीहरूलाई गाग्री बोकेर पँधेरो पठाऊ भनेर आन्दोलन सुरु गर्न लागेको हो ?
अहिले गाउँ बस्तीमै स्वास्थ्य सेवा छ । जिल्ला भित्र अस्पतालको सुविधा पुगेको छ । मान्छेले अकालमा मर्नु पर्दैन । सञ्चार सुविधा बस्ती भित्र पुगेको छ । घरबाटै संसार हेर्न र देख्न पाइएको छ । यो सबै हटाऊ, देशलाई पुरानै युगमा फर्काऊ भन्ने राजावादीहरू सगबगाएको हो ?
कृषि क्षेत्रलाई व्यवसायीकरण, यान्त्रीकरण र बजारीकरण गरिँदै छ । कृषि क्षेत्र बिस्तारै व्यवसायीकरण हुँदै छ । उद्यम र उद्यमी विकास हुँदै छन् । यो सहन नसकेर फेरी पनि राजा आऊ, तस्करी बढाऊ भन्दै आन्दोलन गर्न लागिएको हो ?
यति बेला केही मानिसले जनताले पाएका सुविधा देख्न सकिरहेका छैनन् । जसरी हुन्छ जनतालाई सुविधाविहीन बनाउन जनतले खरानी बनाएको राजतन्त्रको सहारा लिएर व्यर्थको खेती गर्न उनीहरू लागिरहेका छन् ।
विदेशीको समेत सहारा लिएर जनतालाई अँध्यारो निरङ्कुश राजतन्त्रात्मक व्यवस्था नै चाहिन्छ, हामी दास हुन चाहन्छौँ भनेर जनविरोधी क्रियाकलाप गर्दै अँध्यारो समाजको स्थापना गर्ने उद्देश्य बोकेर केही मान्छेहरू कुकर्ममा लागेका देखियो ।
जनता उज्यालो बाटो छाडेर अँध्यारो बाटो हिँड्दैनन् भन्ने कुरा उनीहरू (जङ्गली) लाई थाहा नहुनु स्वाभाविक नै हो । किन कि उनीहरू अध्यारोपमा रमाउँछन् । अँध्यारो कोठामा विभिन्न तानाबाना बुन्छन् ।
जति बल र प्रयत्न गरे पनि मानव इतिहास उल्टो दिशातर्फ जाँदैन । यो सत्य कुरा राजतन्त्रका मूर्ख मतियारहरूले बुझ्न जरुरी छ ।
जनताले डढाएर खरानी बनाएको राजतन्त्र रुपी भूतलाई ब्युँझाउन खोज्नु भनेको अनिष्ट निम्त्याउनु हो । अनिष्टले तिमिहरूलाई सिद्ध्याउने छ । खरानी बनाउने छ । बेलैमा होस गर ।
( नाेट : लेखक नेकपा एमाले वाग्मती प्रदेश कमिटी अध्यक्ष हुनुहुन्छ )
