काठमाडौं । बीआरआई विलकुल चिनियाँ परियोजना हो । यसमा कुनै दुईमत छैन । यो चीनको राष्ट्रपति सी जीनपीङको ड्रिम प्रोजेक्ट हो । यो परियोजना केवल चीनमा मात्र सिमित हुने छैन । यो परियोजनाले धेरै देशहरुलाई समेटेको छ । बीआरआई एशिया, युरोप र अफ्रिकालाई जोड्ने महापरियोजना हाे । अझ भनौ भने यस्तो परियोजना नेपाल जस्तो भु परिवेष्ठित मुलुकको लागि बरदान नै हुन्छ । किनभने बीआरआईको सञ्जालले धेरै देशहरु छोएको छ । जसले गर्दा नेपाल जस्तो भुपरिवेष्ठित मुलुकको लगि वीआरआई वरदान हुन्छ ।
नेपाल पनि बीआरआईको पहुँचमार्गमा पर्ने भएकोले विश्वका ठूला ठूला कम्पनीहरु प्रविधि र पुँजी लिएर आफै पछि नेपाल आउँछन् । यसले पनि नेपालको संवृद्धीलाई टेवा पुग्ने हुन्छ ।
तर नेपाल जस्तो भुपरिवेष्ठित मुलुकलाई अन्य मुलुकले विभिन्न वहाना बनाएर कव्जामा राख्न खोज्ने गरेको पाईन्छ । यसको उदाहरणको लगि के लिन सकिन्छ भने । भारतले नेपालको लागि गरेको नाकाबन्दी । यसरी नाकाबन्दी गरेर भएपनि भुपरिवेष्ठित मुलकुकलाई अन्य मुलुकले तह लगाउने गरेको पाईन्छ ।
अहिले विश्वमा नेपाल जस्ता ४५ देशहरु भुपरिवेष्ठित छन् । अर्थात ४५ वटा देशले समुन्द्र छोएको छैन । उनिहरुले पनि नेपाल जस्तै भुपरिवेष्ठित भएकै कारण विभिन्न समस्याहरु झेलीरहेका छन् अहिले जन नेपालले भोग्नु परेको छ ।
नेपालको समथर भु भाग भारत सँग जाेडिएकाे छ । त्यसै कारणाले गर्दा पनि नेपालमा भारतिय बजारकाे साराज्य वढी छ । अर्थात अहिलेको परिवेक्षमा भन्नुपर्दा नेपाल धेरै चिजमा भारतमा निर्भर रहनुपर्ने हुन्छ ।
तर वीआरआई नेपालमा भित्रदा, वीआरआईको काम नेपालमा सम्पन्न हुँदा नेपालले भारत को मात्र होइन चीनको समेत भर नपर्दा हुने स्थिति आउछ । अर्थात वीआरआई चीनको योजना भएपनि वीआरआईको योजना भनेर जुन नेपालले चीनलाई पठाएको छ । त्यो सम्पन्न हुना साथ नेपालले चीनको पनि भर नपरि स्वत्रन्त्र अरु तेस्रो देश सँग व्यापार गर्न सक्छ । अन्य देशबाट नेपाल भित्रने समानहरु अहिलेको भन्दा सुलभ मूल्यमा नेपालमा आईपुग्छ । नेपालले निर्यात गर्ने वस्तु पनि सुलभ मूल्यमा अरु देश पुग्छ । त्यसै कारण पनि वीआरआई नेपालको लागि अतिनै आवाश्यक चिज हो ।
अब हेरौं वीआरआईको लागि नेपालले चीनलाई पठाएका नौ परियोजना
१) – केरुङ–काठमाडौं रेलमार्ग
२) – काठमाडौं टोखादेखि नुवाकोट विदुरसम्मको सडक
३) – रसुवागढी–काठमाडौं सडकको स्तरोन्नति
४) – दीपायलदेखि चीन सीमासम्म सडक
५) – गल्छी–रसुवागढी–केरुङ ४०० केभी प्रसारण लाइन
६) – ७६२ मेगावाटको तमोर जलविद्युत् परियोजना
७) – ४२६ मेगावाटको फुकोट कर्णाली जलविद्युत् परियोजना
८) – मदन भण्डारी प्राविधिक विश्वविद्यालय
९) – किमाथांका–हिले सडक निर्माण
यी एक देखि नौ सम्मको परियोजना बीआरआईबाट पुरा हुदाँ नेपालकाे पनि पक्कै आर्थिक बृद्धिदर वढ्छ । व्यापार गर्नेलाई व्यापार गर्न सजिलो हुन्छ । उत्पादन भएको विद्युतले वजार पाउँछ । पढ्नेले विश्वविद्यालय पाउँछन् । लगाएत धेरै कुरा नेपालीहरुले पाउने हुन्छन् । तर यी सबै कुरा पाईराख्दा के हुन्छ भने नेपालमा अरु विदेशी शक्तिले भने खेल्न पाउने छैनन् । सोही कारण हुन सक्छ नेपालमा बीआरआई लागु हुन नदिनको लागि विदेशी शक्तहरु जोड सँग लागेका छन् ।
बीआरआई नेपालमा लागुहुँदा नेपाल आफैमा सम्पन्न हुने र नेपालमा विदेशी हस्तक्षेप वन्द हुने हुँदा यहाँ नेपालमा बीआरआईको कुनै पनि परियोजनाहरु सम्पन्न हुने नदिन खुलेरै विदेशी शक्तिहरु लागेको पाईन्छ ।
नेपाल अमेरिकालाई हर चिजमा च्यालेन्ज गरिरहेको चीनको छिमेकी देश हो । यस्तो अबस्थामा चीन सँग राजनीतिक हिसावले खेल्न अमेरिकाको लागि पनि नेपाल अपरिहार्य हुन सक्छ । त्यसको लागि अमेरिकाले पनि हर वल लगाएर चीनको परियोजना असफल पार्न लागेको बुझिएको छ ।
विदेशी शक्तिको चर्को दवाव र कसैको कुरा नसुनी बीआरआई कार्यानयनमा सरकार नलाग्नु नै नेपालमा बीआरआई कार्यानयन नहुनु प्रमुख कुरा हो भन्दा फरक पर्दैन ।
